Rookmelder, CO-melder en gasmelder: de namen liggen dicht bij elkaar en de apparaten zien er vaak ook nog eens hetzelfde uit — een wit rond kastje aan het plafond. Toch detecteren ze drie volledig verschillende gevaren, met elk een eigen norm en eigen plaatsingsregels. Wie een gasmelder ophangt in de veronderstelling dat die ook koolmonoxide detecteert, of een CO-melder aanschaft en denkt daarmee ook tegen brand beschermd te zijn, komt bedrogen uit. Dit overzicht zet de drie naast elkaar; voor de details per type verwijzen we door naar de uitgebreidere losse artikelen.
In het kort
- Rookmelder: detecteert rookdeeltjes van brand, wettelijk verplicht sinds 1 juli 2022, keurmerk EN 14604.
- CO-melder: detecteert het reukloze, giftige gas koolmonoxide (onvolledige verbranding), norm NEN-EN 50291-1, niet wettelijk verplicht voor particuliere woningen maar wel dringend aanbevolen bij verbrandingstoestellen.
- Gasmelder: detecteert een lekkage van (aard)gas zelf, dus vóórdat er sprake is van verbranding of koolmonoxide — een andere functie dan een CO-melder.
- Deze drie detecteren elk een ander stadium of type gevaar; één apparaat vervangt de andere twee niet.
De drie melders naast elkaar
| Rookmelder | CO-melder | Gasmelder | |
|---|---|---|---|
| Detecteert | Rookdeeltjes (brand) | Koolmonoxide (CO), een reukloos gas dat vrijkomt bij onvolledige verbranding | Lekkage van (aard)gas, vóórdat het verbrandt |
| Norm | EN 14604 (in specifieke gevallen aangevuld met NEN 2555) | NEN-EN 50291-1 | Geen wettelijk verplichte consumentennorm bekend in dit overzicht |
| Wettelijk verplicht in woningen | Ja, sinds 1 juli 2022 | Nee | Nee |
| Waar plaatsen | Plafond, minimaal 1 per bouwlaag | Op 1-3 meter van de CO-bron, of op ademhoogte in ruimtes zonder verbrandingstoestel | Doorgaans laag bij de grond of nabij de gasbron, afhankelijk van het type gas (raadpleeg de fabrikantinstructies) |
Rookmelder: reageert op brand die al bezig is
Een rookmelder detecteert rookdeeltjes in de lucht en waarschuwt dus zodra een brand daadwerkelijk rook produceert. Sinds 1 juli 2022 is een rookmelder wettelijk verplicht op iedere bouwlaag met een verblijfsruimte, vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving. Elke rookmelder die in Nederland verkocht wordt, moet voldoen aan het Europese keurmerk EN 14604. In nieuwbouw, bij verbouwingen en bij kamergewijze verhuur gelden bovendien de aanvullende systeemeisen van NEN 2555.
Lees precies wat het EN 14604-keurmerk inhoudt →
CO-melder: waarschuwt voor een gas dat je niet ruikt of ziet
Koolmonoxide (CO) ontstaat bij onvolledige verbranding, bijvoorbeeld in een slecht onderhouden geiser, cv-ketel of open haard. Het gas is zelf reukloos en kleurloos, waardoor mensen een vergiftiging vaak pas opmerken als de symptomen — hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid — al zijn begonnen. Volgens de brandweer overlijden er in Nederland jaarlijks gemiddeld 5 tot 10 mensen aan koolmonoxidevergiftiging, met een vermoedelijk hoger werkelijk aantal door onderrapportage. Een CO-melder moet de norm NEN-EN 50291 op de verpakking vermelden.
De plaatsing van een CO-melder wijkt af van die van een rookmelder: omdat koolmonoxide zich gelijkmatig met de lucht mengt (in tegenstelling tot rook, dat stijgt), hangt de juiste positie af van de ruimte. In een ruimte met de CO-bron zelf plaats je de melder “op een horizontale afstand tussen 1 en 3 meter van de CO-bron, centraal in de ruimte”; in een slaapkamer zonder verbrandingstoestel plaats je hem juist op ademhoogte.
Lees alles over de norm NEN-EN 50291-1 voor CO-melders →
Gasmelder: detecteert het lek zelf, vóórdat er sprake is van CO of brand
Een gasmelder is niet hetzelfde als een CO-melder, ook al worden de twee vaak door elkaar gehaald. Een gasmelder reageert op de aanwezigheid van (aard)gas zelf — dus op een lek, nog vóórdat er iets is verbrand en er dus koolmonoxide is ontstaan. Nederlands aardgas is van nature reukloos, maar netbeheerders voegen er een geurstof aan toe zodat een lek herkenbaar is aan de geur. Netbeheerder Liander adviseert bij het ruiken van gaslucht: “Open direct alle ramen en deuren en draai de hoofdgaskraan dicht. Gebruik geen open vuur, rook niet en zet geen elektrische apparaten aan of uit”, gevolgd door het bellen van het landelijke storingsnummer. Een gasmelder is een aanvullende voorziening bovenop die reuk — bijvoorbeeld nuttig voor mensen met een verminderd reukvermogen, of in ruimtes zoals een garage of meterkast waar een lek minder snel wordt opgemerkt.
Lees het volledige verschil tussen gasmelders en CO-melders →
Wat deze drie melders niet doen
Geen van de drie is een blusmiddel: ze detecteren en waarschuwen, maar blussen niets. Voor daadwerkelijke brandbestrijding in huis, zoals bij een pan met vlam vattend vet, zijn een blusdeken en een brandblusser nodig — en die kies je op basis van het type brand, niet op basis van welke melder afging.
Lees hoe hittemelder, blusdeken en brandblusser samen de keuken beveiligen →
Veelgestelde vragen
Kan één apparaat rook, CO én gas tegelijk detecteren?
Er bestaan gecombineerde rook- en CO-melders. Controleer bij aanschaf altijd expliciet welke gevaren een apparaat detecteert en welke norm(en) erop van toepassing zijn — ga niet af op de vorm of het uiterlijk.
Is een CO-melder wettelijk verplicht, net als een rookmelder?
Nee, alleen de rookmelder is sinds 1 juli 2022 wettelijk verplicht in Nederlandse woningen. Een CO-melder wordt wel dringend aanbevolen, met name in woningen met verbrandingstoestellen zoals een cv-ketel, geiser of open haard.
Waarom ruik ik een gaslek wel maar koolmonoxide niet?
Aardgas krijgt bij de netbeheerder een geurstof toegevoegd, specifiek zodat een lek opvalt. Koolmonoxide, dat ontstaat bij onvolledige verbranding, is van nature volledig reukloos en kleurloos — vandaar dat daarvoor een apart detectieapparaat nodig is.
Waar hang ik een rookmelder op ten opzichte van een CO-melder?
Een rookmelder hoort aan het plafond, omdat rook stijgt. Een CO-melder plaats je afhankelijk van de ruimte: dicht bij de CO-bron op 1-3 meter afstand, of op ademhoogte in ruimtes zonder verbrandingstoestel.
Beschermt een rookmelder mij ook tegen koolmonoxide?
Nee. Een rookmelder reageert alleen op rookdeeltjes, niet op koolmonoxide. Koolmonoxide kan vrijkomen zonder dat er rook of een zichtbare brand aan te pas komt.
