De meest gemaakte fout bij het ophangen van een gasmelder is hem overal precies hetzelfde te plaatsen als een rookmelder: gewoon aan het plafond, ergens in het midden van de kamer. Bij een gasmelder werkt dat niet zo automatisch — de juiste hoogte hangt af van welk gas je wilt detecteren. Aardgas en LPG (propaan/butaan) gedragen zich namelijk tegenovergesteld in de lucht, en een melder die voor het verkeerde gastype is geplaatst, kan een lek pas laat of helemaal niet opmerken.
In het kort
- Aardgas (methaan) is lichter dan lucht en stijgt op — een aardgasmelder hoort daarom hoog, dicht bij het plafond.
- LPG zoals propaan en butaan is zwaarder dan lucht en zakt naar de grond — een LPG-melder hoort daarom laag, dicht bij de vloer.
- Dit is geen universele regel: check altijd eerst welk gastype in jouw situatie relevant is voordat je de melder ophangt.
- Vermijd sowieso hoeken, plekken achter gordijnen/meubels, en plekken vlak bij ventilatieroosters of ramen — daar circuleert de lucht anders dan in de rest van de ruimte.
Waarom de hoogte per gastype verschilt
Dit is geen willekeurige installatie-tip maar directe natuurkunde. De relatieve dichtheid van een gas ten opzichte van lucht bepaalt of het gas opstijgt of naar beneden zakt zodra het vrijkomt:
- Aardgas (voornamelijk methaan) heeft een relatieve dichtheid van ongeveer 0,65 ten opzichte van lucht — het gas is dus lichter en “drijft” op lucht (Wikipedia – Aardgas). Bij een lek verspreidt aardgas zich naar boven en hoopt het zich als eerste op tegen het plafond.
- Propaan (een van de gassen die samen LPG vormen, naast butaan) heeft een relatieve dichtheid van ongeveer 1,56 ten opzichte van lucht — merkbaar zwaarder, waardoor het zich bij onvoldoende ventilatie laag bij de grond ophoopt (Wikipedia – Propaan).
Een melder detecteert het gas het snelst en het betrouwbaarst op de plek waar het zich als eerste concentreert. Een aardgasmelder die laag bij de vloer hangt, meet dus in de praktijk vaak pas gas nadat de concentratie in de rest van de ruimte al veel hoger is opgelopen — en omgekeerd voor een LPG-melder bij het plafond.
Welk gastype heb jij eigenlijk in huis?
Voordat je gaat boren, bepaal eerst welk gas relevant is voor jouw situatie — dat bepaalt de rest van dit artikel:
- Regulier aardgasnet (de meeste Nederlandse woningen met een gasaansluiting): je cv-ketel, gasfornuis of geiser wordt gevoed via de gasleiding vanaf het aardgasnet. Hier is aardgas (methaan) het relevante gas → melder hoog plaatsen.
- LPG-gasfles of vrijstaande gastank: typisch bij een buitenkeuken, terrasverwarming, camper, caravan, boot, of een vrijstaande woning zonder aardgasaansluiting die met een eigen propaantank werkt. Hier is LPG (propaan/butaan) het relevante gas → melder laag plaatsen.
- Beide aanwezig (bijvoorbeeld een huis op het aardgasnet mét een LPG-gasfles voor de buitenkeuken of camper op de oprit): dan heb je in principe voor beide situaties een apart geplaatste melder nodig — één hoog voor de aardgasleiding, één laag bij de LPG-fles.
Twijfel je welk gas een specifiek toestel gebruikt? Kijk op het typeplaatje van het toestel of in de installatiehandleiding, of vraag het na bij de installateur.
Stappenplan: een gasmelder plaatsen
Stap 1: Bepaal het gastype en daarmee de hoogte
Zoals hierboven beschreven: aardgas hoog (plafond), LPG/propaan/butaan laag (vloer). Dit is de belangrijkste beslissing en bepaalt alle volgende stappen.
Stap 2: Kies de juiste ruimte
Plaats de melder in de ruimte waar het gas zich bevindt of gebruikt wordt: de ruimte met de cv-ketel, de keuken met het gasfornuis, de berging of caravan met de LPG-fles. Een melder in een compleet andere ruimte dan de gasbron heeft weinig zin, omdat gas zich niet ongehinderd door een heel huis verspreidt voordat het een detecteerbare concentratie bereikt.
Stap 3: Houd voldoende maar niet te grote afstand tot de bron
Een melder pal boven een gasfornuis vangt kookdamp en hitte op, wat de sensor kan vervuilen of vals kan laten alarmeren. Een melder te ver van de bron detecteert een lek juist te laat. Een praktische middenweg: enkele meters afstand van het fornuis of de aansluiting, niet direct erboven of ernaast.
Stap 4: Vermijd verstorende plekken
Ongeacht hoog of laag plaatsen geldt een aantal algemene regels, vergelijkbaar met de logica die ook bij CO-melders wordt gehanteerd (waar de brandweer wél uitgebreide, publiek toegankelijke richtlijnen voor publiceert, zie Brandweer Nederland):
- Niet in een hoek — in hoeken staat de lucht relatief stil, waardoor gas zich daar minder snel opbouwt tot een meetbare concentratie dan in het midden van een wand of plafond.
- Niet achter gordijnen, kasten of andere obstakels.
- Niet vlak naast een raam, deur of ventilatierooster — daar zorgt de luchtstroom voor een vertekend beeld, gas waait er sneller weg dan het zich kan ophopen.
- Niet op een tochtige plek waar de sensor voortdurend wordt “ververst” met buitenlucht.
Stap 5: Monteer, test, en herhaal dit bij elke nieuwe ruimte met een gasbron
Monteer de melder volgens de fabrieksinstructies (schroeven of montageplaat, batterijen of vaste voeding) en test hem direct na plaatsing met de testknop. Heb je meerdere gasbronnen in huis (bijvoorbeeld een cv-ketel op aardgas én een LPG-fles bij de buitenkeuken), herhaal dan dit hele stappenplan per ruimte — één melder dekt niet automatisch je hele huis.
Lees ook: het verschil tussen een gasmelder en een CO-melder →
Specifieke situaties
- Keuken met gasfornuis: hoog plaatsen (aardgas), op enkele meters afstand van het fornuis, niet direct boven de afzuigkap waar kookdampen en hitte de sensor kunnen beïnvloeden.
- Ruimte met cv-ketel of geiser: hoog plaatsen (aardgas), in dezelfde ruimte als het toestel, niet direct boven het toestel zelf.
- Berging of schuur met LPG-gasfles: laag plaatsen (LPG/propaan/butaan), dicht bij de fles maar niet er direct tegenaan, en let op voldoende ventilatie in de ruimte sowieso — een gasmelder is een extra vangnet, geen vervanging voor een correct geventileerde opslagruimte.
- Camper, caravan of boot met LPG-installatie: laag plaatsen, in de buurt van de kooktoestellen en de gasfles-aansluiting, niet in een afgesloten kastje waar luchtcirculatie ontbreekt.
Wat als de gasmelder afgaat
Een afgaande gasmelder is geen moment om eerst te gaan zoeken naar de bron. Volg direct het advies van je netbeheerder bij een (vermoeden van een) gaslek: open ramen en deuren, draai de hoofdkraan dicht, gebruik geen open vuur en schakel geen elektrische apparaten of schakelaars aan of uit, en bel het landelijke storingsnummer 0800-9009 om het te melden (Liander). Dit protocol geldt ongeacht of het om aardgas of LPG gaat.
Veelgestelde vragen
Kan ik dezelfde melder gebruiken voor aardgas en LPG?
Alleen als het product daar expliciet voor gecertificeerd is en je hem op de juiste hoogte voor het aanwezige gastype ophangt. Bij twijfel: controleer de productspecificaties op welke gassen de sensor daadwerkelijk detecteert.
Ik weet niet zeker of mijn huis aardgas of LPG gebruikt, wat nu?
Controleer het typeplaatje van je cv-ketel of gasfornuis, of vraag het na bij je installateur of energieleverancier. Woningen met een reguliere gasaansluiting via het net gebruiken vrijwel altijd aardgas; LPG komt vooral voor bij gasflessen, campers, caravans en vrijstaande tanks.
Moet een gasmelder net als een rookmelder centraal in het plafond van elke kamer?
Nee. Een gasmelder hoort specifiek bij de gasbron (leiding, toestel of fles), niet verspreid over elke ruimte in huis zoals bij rookmelders wel gebruikelijk is.
Is de plaatsingshoogte voor een CO-melder hetzelfde als voor een gasmelder?
Nee, dat is een ander gas met een andere plaatsingslogica. Lees het aparte artikel over het verschil tussen een gasmelder en een CO-melder voor die uitleg.
Wat als ik de melder niet exact tegen het plafond of exact op de vloer kan monteren?
Streef naar zo dicht mogelijk bij het plafond (aardgas) of zo dicht mogelijk bij de vloer (LPG) binnen de mogelijkheden van de ruimte, en volg daarnaast altijd de specifieke montage-instructies van de fabrikant van jouw model.
