Hoort er een rookmelder in de keuken? Het korte antwoord: meestal niet, in elk geval niet in de stoom boven het fornuis. Een gewone rookmelder ziet kookdamp en baklucht aan voor rook en gaat dan steeds af. De wet noemt de keuken nergens: niet als plek waar een melder moet hangen, en ook niet als plek waar het verboden is. Wat je doet, hangt af van je keuken. In een dichte keuken is een hittemelder de gebruikelijke keuze. In een open keuken of een studio blijft de rookmelder in dezelfde ruimte, maar zo ver mogelijk van de kookplaat.
Hieronder lees je wat de regels echt zeggen, en wat je per keukentype ophangt: dichte keuken, open keuken, open keuken met de trap in de woonkamer, studio en de gedeelde keuken in een studentenhuis.
In het kort
- Wet: de rookmelderplicht noemt de keuken niet; het gaat om elke verdieping en de vluchtroute
- Dichte keuken: geen rookmelder in de stoom; een hittemelder is daar de gebruikelijke aanvulling
- Open keuken: is de woonkamer je vluchtroute, dan hoort daar een rookmelder, zo ver mogelijk van de kookplaat
- Afstand: een wettelijke afstand tot de kookplaat bestaat niet; de handleiding van de melder beslist
- Vals alarm: nooit de batterij eruit: gebruik de pauzeknop, verplaats de melder of voer de kookdamp af
Waarom een rookmelder in de keuken meestal misgaat
Een rookmelder reageert op deeltjes in de lucht. Bij koken komen er veel van die deeltjes vrij: damp uit een pan pasta, vet uit de koekenpan, een geroosterde boterham die net te lang in de toaster zat. De melder kan dat niet onderscheiden van rook van een brand. Het gevolg kennen veel mensen: de melder gaat bij elke maaltijd af, en na een paar keer gaat de batterij eruit. Dan heb je helemaal geen melder meer.
Dat is jammer, want de keuken is wel degelijk een plek waar brand ontstaat. Het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) noemt koken een van de drie belangrijkste oorzaken van dodelijke woningbranden. Uit een jaar onderzoek in Gelderland en Overijssel bleek dat één op de vijf branden in de keuken ontstaat. Een melder in of bij de keuken is dus zinvol, maar het moet een melder zijn die niet bij elk gebakken ei afgaat. Waarom een melder afgaat zonder dat er brand is, lees je in rookmelder gaat af zonder rook.
Wat de wet zegt over een rookmelder in de keuken
De rookmelderplicht staat in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Het overheidsinformatiepunt IPLO vat de regels zo samen:
- Bestaande woningen (art. 3.117): op elke verdieping met een verblijfsruimte, of met een ruimte waar de vluchtroute naar de voordeur doorheen loopt, moet een rookmelder hangen. Waar precies op die verdieping schrijft de wet niet voor, en de melders hoeven niet gekoppeld te zijn. Een melder op een batterij is genoeg. Hij moet wel een CE-markering hebben op basis van EN 14604.
- Nieuwbouw (art. 4.211): de melders hangen in de besloten ruimten waar de vluchtroute doorheen loopt, tussen de verblijfsruimten en de voordeur. Ze worden geplaatst volgens NEN 2555 en hangen op netstroom (zie NEN 2555 uitgelegd).
- Eenkamerwoning: grenst je enige kamer direct aan de voordeur, dan moet daar een rookmelder hangen.
- Kamerverhuur en groepszorgwoningen: een rookmelder in elke verblijfsruimte.
De keuken wordt in die regels nergens genoemd. Er is dus geen plicht om een rookmelder in de keuken te hangen, en ook geen verbod. Of je keuken meetelt, hangt af van de indeling: is hij een afgesloten ruimte waar niemand doorheen vlucht, of hoort hij bij de woonkamer waar de trap staat? Het volledige overzicht van de plicht staat in rookmelders verplicht: wat zegt de wet.
De brandweer adviseert wel méér dan de wet vraagt: gekoppelde rookmelders, ook “nabij de keuken” en in de slaapkamers. Let op de woorden: nabíj de keuken, niet erin. Hang een melder volgens de brandweer niet in de stoom of damp van een kooktoestel of vaatwasser.
Per keukentype: wat hang je waar?
Dichte keuken
Een keuken met een deur, los van de hal en de woonkamer, ligt meestal niet op de vluchtroute. De rookmelder hangt dan in de hal of op de overloop, en de keuken zelf valt buiten de wettelijke plicht. Wil je de keuken toch bewaken, dan is een hittemelder de gebruikelijke keuze. Die reageert op warmte en niet op kookdamp. Is je hittemelder gekoppeld aan de rookmelders, dan hoor je een keukenbrand ook op de bovenverdieping.
Open keuken
In een open keuken deelt het kookdeel de ruimte met de woonkamer. Loopt je vluchtroute niet door die woonkamer (je slaapkamers en trap liggen bijvoorbeeld aan de hal), dan hangt de verplichte melder in de hal. Een extra rookmelder in de woonkamer mag, als hij zo ver mogelijk van de kookplaat hangt. Een hittemelder boven het kookdeel vult dat aan.
Open keuken met de trap in de woonkamer
In veel rijtjeshuizen en nieuwbouwwoningen staat de trap in de woonkamer. Dan ís de woonkamer de vluchtroute: wie boven slaapt, moet door die ruimte naar buiten. Daar hoort dus een rookmelder, ook al staat het fornuis in dezelfde ruimte.
Wat helpt tegen vals alarm in deze situatie:
- Hang de rookmelder aan de kant van de trap, zo ver mogelijk van de kookplaat.
- Kies een model met een pauzeknop, zodat je de melder bij bekende kookdamp even stil zet zonder de batterij te verwijderen.
- Hang een hittemelder boven het kookdeel en koppel de melders onderling, zodat een alarm beneden ook op de overloop klinkt.
Studio of eenkamerwoning
In een studio met een keukenhoek is er maar één kamer, en daar moet de rookmelder hangen. De keukenhoek zit in dezelfde ruimte. Hang de melder zo ver mogelijk van de kookplaat, het liefst bij het bed of de deur. Een hittemelder bij de keukenhoek mag erbij, maar vervangt de rookmelder niet. Een fabrikant van hittemelders (Firex) waarschuwt in zijn handleiding zelf dat een hittemelder iemand die in dezelfde ruimte slaapt waarschijnlijk niet op tijd waarschuwt. Volgens diezelfde handleiding gaat de melder pas af bij 57 °C.
Gedeelde keuken bij kamerverhuur
Bij kamerverhuur moet er een rookmelder hangen in elke verblijfsruimte, naast de melders op de vluchtroute. Of de gedeelde keuken als verblijfsruimte telt, hangt af van hoe het pand is ingedeeld en gebruikt. Juist in een gedeelde keuken met veel kookbeurten is vals alarm een probleem: één student die de batterij eruit haalt, schakelt de melder voor iedereen uit. Een hittemelder is daar vaak de praktische oplossing, maar alleen als de keuken geen verblijfsruimte is waar een rookmelder verplicht is. Laat dat bij twijfel nagaan. Wat de verhuurder en de huurder moeten regelen, staat in rookmelders bij kamerverhuur en in studentenhuizen.
Alle vijf situaties naast elkaar:
Hoe ver van de kookplaat? Waarom de adviezen verschillen
Zoek je op “rookmelder afstand kookplaat”, dan vind je van alles: 1,5 meter, 3 meter, 5 meter, 6 meter. Dat komt doordat er geen wettelijke afstand bestaat. Het zijn adviezen van fabrikanten en winkels, en elk model reageert anders op kookdamp. Wat telt, is de handleiding van de melder die je koopt.
De brandweer geeft geen getal voor de keuken, maar wel een paar algemene regels: niet in de stoom of damp van een kooktoestel of vaatwasser, niet boven de verwarming, niet in de tocht, en minstens 50 cm van een wand of hoek. Een afzuigkap die de damp naar buiten afvoert, helpt ook: hoe minder damp door de kamer trekt, hoe minder vals alarm. Meer over hoogte en plek lees je in rookmelder ophangen: de juiste plek en hoogte.
Hittemelder als keukenmelder: wat hij wel en niet doet
Een hittemelder gaat af als het te warm wordt, of als de temperatuur snel stijgt. Kookdamp en rook negeert hij. Daardoor is hij geschikt voor de keuken, maar hij slaat later alarm dan een rookmelder. Hoe beide typen werken en waar ze verschillen, staat in hittemelder of rookmelder: wanneer kies je wat. Hoe je hem ophangt, lees je in hittemelder plaatsen in de keuken.
Duur is een hittemelder niet. In onze eigen productdata uit de bol.com-feed staan 32 losse hittemelders. De middelste prijs ligt rond de € 30. Voorbeelden zijn de X-Sense XH02, de ELRO FH7210 en de FireAngel HT-630. Dat zijn voorbeelden, geen aanbeveling. Kijk vooral of hij te koppelen is met je rookmelders, en of hij een batterij voor 10 jaar heeft of op netstroom werkt (zie 10-jaarbatterij of netstroom).
Wat je beter niet doet
- De batterij eruit halen. Dan heb je geen melder meer. Gebruik de pauzeknop, en alleen als je weet dat koken de oorzaak is.
- De melder afplakken of er een zakje overheen doen tijdens het koken. Dat vergeet je een keer terug te zetten.
- De melder in de luchtstroom van de afzuigkap hangen. Daar komt de meeste damp langs.
- Een ionisatiemelder kopen voor bij de keuken. Bij nieuwbouw schrijft NEN 2555 het optische principe voor. Voor bestaande woningen is ionisatie niet verboden, maar kies bij een nieuwe melder gewoon een optische.
Na de melder: een blusmiddel in de keuken
Een melder waarschuwt, maar blust niets. Een blusdeken in de keuken is een goede aanvulling. Hoe je die gebruikt, lees je in blusdeken gebruiken, en wat je doet bij vlam in de pan. Wie verder wil gaan, kan kijken naar een automatisch blussysteem voor de keuken. Een complete keukenset met hittemelder en blusdeken bespreken we in hittemelder en blusdeken: complete keukenbeveiliging.
Zoek je een hittemelder of rookmelder? In de keuzehulp filter je melders op wat ze detecteren, hoe ze gevoed worden en of ze te koppelen zijn.
Vergelijk rook- en hittemelders in de keuzehulp →
Veelgestelde vragen
Is een rookmelder in de keuken verplicht?
Nee. Het Besluit bouwwerken leefomgeving noemt de keuken nergens. Verplicht is een rookmelder op elke verdieping met een verblijfsruimte of vluchtroute. In een studio hoort de melder in de ene kamer, en bij kamerverhuur in elke verblijfsruimte. Dan kan de keuken(hoek) dus wel in de ruimte met de melder liggen.
Mag ik een gewone rookmelder in een open keuken ophangen?
Ja. Hang hem zo ver mogelijk van de kookplaat en niet in de stoom of damp. Kies een model met een pauzeknop. Hoe ver hij van de kookplaat moet hangen, staat in de handleiding van de melder.
Hoe ver moet een rookmelder van de kookplaat hangen?
Daar bestaat geen wettelijke afstand voor. Fabrikanten en winkels noemen afstanden van 1,5 tot 6 meter, afhankelijk van het model. De brandweer zegt alleen: niet in de stoom of damp van een kooktoestel. Volg de handleiding van jouw melder.
Is een hittemelder genoeg voor de keuken?
Voor de keuken zelf wel, als aanvulling. Een hittemelder vervangt geen rookmelder in de hal, op de overloop of in de slaapkamer. In een studio vervangt hij de rookmelder in de kamer ook niet, omdat hij later alarm slaat dan een rookmelder.
Wat doe ik als mijn rookmelder bij het koken steeds afgaat?
Haal de batterij er niet uit. Gebruik de pauzeknop, hang de melder verder van de kookplaat, voer kookdamp af met een afzuigkap die naar buiten blaast, of zet een hittemelder in de keuken als die ruimte geen rookmelder nodig heeft. Meer oorzaken staan in ons artikel over rookmelders die afgaan zonder rook.
De regels en adviezen komen uit de bronnen hieronder, gecontroleerd op 27 oktober 2026. Wat in jouw woning verplicht is, hangt af van de indeling; vraag het bij twijfel na bij je gemeente. Het prijsbeeld komt uit onze eigen bol.com-productdata en kan veranderen. De genoemde producten zijn voorbeelden, geen aanbeveling.
Bronnen
- Brandmeldinstallatie, ontruimingsalarminstallatie en rookmelders (IPLO, Bbl, september 2024)
- Rookmelders (Brandweer Nederland)
- Vijf veelgestelde vragen over de rookmelderverplichting (Brandweer Nederland)
- Is elektrisch koken veiliger dan koken op gas? (NIPV)
- Handleiding hittemelder KF30 (Firex, via Brandpreventiewinkel)
