Wie regelt de rookmelders in een appartementsgebouw: jij, de VvE of de verhuurder? Veel bewoners denken dat “de VvE dat wel regelt”. Dat klopt maar half. Voor rookmelders in appartementsgebouwen geldt een simpele grens: de wettelijke plicht stopt bij je eigen voordeur. Binnen je appartement moet een rookmelder hangen, in het trappenhuis en op de galerij niet. In dit artikel lees je per plek wat de wet eist, wie ervoor zorgt en wat je zelf kunt doen als niemand iets regelt.
In het kort
- Binnen je appartement: minimaal één rookmelder per woonlaag, meestal in de hal; verplicht sinds 1 juli 2022
- Trappenhuis en galerij: in bestaande bouw niet verplicht; de VvE of verhuurder kan ze wel vrijwillig plaatsen
- Koopappartement: de eigenaar zorgt voor de melders in de eigen woning, niet de VvE
- Huurappartement: doorgaans de verhuurder; batterij en testen kunnen bij de huurder liggen
- Brandmeldinstallatie: heeft het gebouw er een die aan de eisen voldoet, dan vervallen losse rookmelders
Wat de wet eist in een appartement
De regels staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Voor bestaande woningen zegt artikel 3.117 lid 1 letterlijk: “Een woonfunctie heeft op iedere bouwlaag met een verblijfsruimte of met een besloten ruimte waardoor een vluchtroute voert tussen de uitgang van een verblijfsruimte en de uitgang van de woonfunctie een rookmelder die voldoet aan EN 14604.”
Dat is juridische taal, maar het belangrijkste woord is woonfunctie. In een appartementsgebouw is dat jouw appartement. De vluchtroute waar de wet het over heeft, loopt van je woon- of slaapkamer tot “de uitgang van de woonfunctie”: je eigen voordeur. Alles daarbuiten, zoals het trappenhuis, de lift, de galerij en de entree, valt buiten deze regel.
In de praktijk betekent dat:
- Appartement op één verdieping: meestal is één rookmelder in de hal genoeg om aan de wet te voldoen. Waar je hem precies ophangt, lees je in rookmelder ophangen: de juiste plek en hoogte.
- Maisonnette over twee verdiepingen: op elke woonlaag minimaal één, dus ook op de overloop boven.
- De melder moet voldoen aan EN 14604. Wat dat keurmerk inhoudt, staat in EN 14604 uitgelegd.
De plicht geldt sinds 1 juli 2022 voor alle woningen, ook bestaande. De brandweer vat het zo samen: “Op elke verdieping moet minimaal 1 goed werkende rookmelder hangen.” De volledige wettelijke achtergrond staat in rookmelders verplicht: wat zegt de wet. Hier gaat het om de vraag die daar niet beantwoord wordt: wie regelt wat in een gebouw met meerdere woningen?
Het trappenhuis en de galerij: geen plicht, wel een keuze
Omdat de wettelijke plicht bij je voordeur stopt, hoeft er in een bestaand appartementsgebouw geen rookmelder in het trappenhuis, de portiek of op de galerij te hangen. Dat verrast veel bewoners, want juist het trappenhuis is voor iedereen de weg naar buiten.
Hoe dat in de praktijk uitpakt, bleek in 2024 in Haarlem. Na meerdere branden in flats aan de P.C. Boutensstraat vroegen bewoners om rookmelders in de gedeelde portieken. De gemeente had eerder laten weten dat zij geen wettelijke grond had om op te treden tegen een ontbrekende rookmelder in een trappenhuis: de plicht geldt alleen in de woningen zelf. Uiteindelijk liet verhuurder Pré Wonen de melders vrijwillig plaatsen. Directeur Wout Kranen tegen NH Nieuws: “We hebben vanochtend meteen de opdracht gegeven om die melders te plaatsen.”
Niet verplicht betekent dus niet verboden. Een melder in het trappenhuis kan bewoners eerder waarschuwen als daar brand ontstaat, bijvoorbeeld door spullen die er niet horen. Er zijn wel twee kanttekeningen. Een losse melder in het trappenhuis hoort niemand achter een dichte voordeur, tenzij hij gekoppeld is aan melders in de woningen. En in een gedeelde ruimte kan een melder vaker afgaan zonder dat er brand is, bijvoorbeeld door stof of kookdamp uit een open deur. Wat je dan doet, lees je in rookmelder gaat af zonder rook.
Koopappartement: jij voor binnen, de VvE voor buiten je voordeur
Bij een koopappartement is de verdeling vrij helder, als je weet waar je moet kijken.
Binnen je appartement ben jij verantwoordelijk. Artikel 3.3 van het Bbl legt de plicht bij “de eigenaar van het bouwwerk” of degene die bevoegd is om voorzieningen te treffen. Voor je eigen appartement ben jij dat. Je hebt daarvoor geen toestemming van de VvE nodig: volgens artikel 5:119 van het Burgerlijk Wetboek mag je in je eigen privégedeelte veranderingen aanbrengen zolang die geen schade doen aan andere delen van het gebouw. Een rookmelder aan je eigen plafond valt daar ruim binnen.
Buiten je voordeur beheert de VvE. Artikel 5:126 BW zegt dat de Vereniging van Eigenaars het beheer voert over de gemeenschap, met uitzondering van de delen die bedoeld zijn om apart te gebruiken. Het trappenhuis, de galerij en de entree zijn gemeenschappelijk. Wil je daar rookmelders, dan is dat dus een besluit van de VvE, geen klus voor een individuele eigenaar.
Wie betaalt? In het Modelreglement 2017, dat veel VvE’s gebruiken, staan bij de kosten die alle eigenaars samen dragen, “voor zover aanwezig”, ook “de rook- en branddetectie en verdere voorzieningen ter zake van brandbestrijding” en de brand- en doormeldinstallatie. Heeft het gebouw gemeenschappelijke detectie, dan komen onderhoud en vervanging dus uit de gezamenlijke kas. Let op: oudere gebouwen gebruiken vaak een ouder modelreglement met een andere nummering. De splitsingsakte en het reglement van je eigen gebouw zijn leidend.
Een VvE kan ook besluiten om voor alle appartementen tegelijk rookmelders in te kopen, bijvoorbeeld gekoppelde melders. Dat is handig, maar wat er binnen je woning gebeurt, blijft een zaak van de eigenaar zelf. Meer over wat in een flat via de VvE loopt, staat in appartement beveiligen.
Huurappartement: de verhuurder plaatst
Huur je, dan is de eigenaar van het gebouw meestal de verhuurder, en ligt de plicht dus ook daar. De brandweer schrijft: “Doorgaans is je verhuurder verantwoordelijk voor het plaatsen van de rookmelders, lees het huurcontract goed na.” En: “Wel kun je als huurder aangesproken worden op het controleren en vervangen van de batterij, zo schrijft de Woonbond.”
Is het hele gebouw van één corporatie of belegger, dan is die ook eigenaar van het trappenhuis en de galerij. Net als in Haarlem kan de verhuurder daar dus zelf melders laten plaatsen, ook al hoeft het niet. Wil je als huurder zelf extra melders ophangen zonder te boren, lees dan huurwoning beveiligen zonder boren. Alles over afspraken in het huurcontract, kamerverhuur en wie de batterijen betaalt, staat in rookmelders in een huurwoning: wie is verantwoordelijk.
Nieuwbouw en gebouwen met een brandmeldinstallatie
Voor nieuwbouw gelden strengere regels. Volgens artikel 4.211 van het Bbl hangen rookmelders in een nieuwe woning volgens de eisen van NEN 2555: in de vluchtroute én in elke verblijfsruimte, zoals de woonkamer en de slaapkamers. Die melders werken op netstroom, en de ontwikkelaar levert ze bij oplevering mee. Meer daarover in NEN 2555: wanneer moet een rookmelder op netstroom.
Sommige gebouwen, zoals een deel van de seniorencomplexen en zorggebouwen, hebben een brandmeldinstallatie: een centraal systeem met melders dat bij brand alarm slaat in het hele gebouw of doormeldt naar een meldkamer. Volgens artikel 3.117 lid 5 gelden de regels voor losse rookmelders dan niet, als die installatie voldoet aan de eisen van het Bbl. Twee dingen zijn dan belangrijk: haal de melders van de installatie nooit weg en plak ze niet af, ook niet tijdens een klus. En twijfel je of jouw gebouw zo’n installatie heeft en of die ook jouw woning dekt, vraag het dan na bij de beheerder of de VvE.
Wat je zelf doet als het niet geregeld is
Hangt er in je appartement nog geen melder, of wil je meer doen dan het minimum? Dit zijn de stappen.
- Check je eigen woning. Hangt er op elke woonlaag een werkende rookmelder, met de knop getest? Na een alarm heb je volgens de brandweer nog ongeveer drie minuten om te vluchten, dus elke seconde telt.
- Eigenaar? Hang ze zelf op. Kies een melder met EN 14604. Een melder met een batterij die tien jaar meegaat scheelt gedoe; de afweging staat in 10 jaar batterij of netstroom. De brandweer adviseert naast de hal ook melders in de slaapkamers en bij de keuken, liefst onderling gekoppeld.
- Huurder? Vraag het schriftelijk. Ontbreekt de verplichte melder, vraag de verhuurder dan per mail of brief om hem te plaatsen. Dan heb je het zwart op wit.
- Het trappenhuis? Agendeer het. In een koopgebouw zet je het op de agenda van de ledenvergadering van de VvE. In een huurgebouw vraag je het aan de verhuurder of de corporatie.
- Houd de vluchtroute vrij. Sinds 1 juli 2024 verplicht het Bbl dat vluchtroutes in een woongebouw vrij blijven van brandgevaarlijke spullen. De brandweer noemt een vrije doorgang van minimaal 0,85 meter, en geen brandbare meubels of decoratie, (elektrische) fietsen, scootmobielen, afval of kratten in de gang. Daar kun je de VvE en je buren gewoon op aanspreken. De gemeente houdt toezicht; de brandweer adviseert.
- Doe de deuren dicht. De brandweer adviseert om ’s nachts de binnendeuren te sluiten. Een dichte deur remt rook en vuur. Hang dan ook melders in de kamers waar brand kan ontstaan, zodat je ze hoort als de deuren dicht zijn.
Melders met magneetmontage, zoals de X-Sense XS01-W (twee draadloos koppelbare melders met een batterij voor 10 jaar), zijn een optie als je niet mag of wilt boren. Dat is een voorbeeld, geen aanbeveling. In de keuzehulp filter je rookmelders op voeding, koppeling en keurmerk.
Vergelijk rookmelders in de keuzehulp →
Veelgestelde vragen
Is een rookmelder in het trappenhuis van mijn flat verplicht?
Nee, niet in een bestaand gebouw. De plicht uit artikel 3.117 van het Bbl geldt binnen de woning, tot aan je eigen voordeur. Het trappenhuis, de portiek en de galerij vallen erbuiten. De VvE of de verhuurder mag daar wel vrijwillig rookmelders plaatsen.
Moet de VvE rookmelders in de appartementen ophangen?
Nee. Het Bbl legt de plicht bij de eigenaar van de woning, en binnen je appartement ben jij dat. De VvE beheert de gemeenschappelijke delen. Een VvE kan wel besluiten om gezamenlijk melders in te kopen, maar de plicht in je eigen woning blijft bij jou.
Wie betaalt de rookmelders in een huurappartement?
Doorgaans de verhuurder, want die is eigenaar en moet de verplichte melders plaatsen. Volgens de brandweer en de Woonbond kun je als huurder wel aangesproken worden op het testen en het vervangen van de batterij. Kijk ook in je huurcontract.
Hoeveel rookmelders moet ik in mijn appartement hebben?
Wettelijk minimaal één per woonlaag. Voor een appartement op één verdieping is dat meestal één, in de hal. Bij een maisonnette is het er één per verdieping. De brandweer adviseert extra melders in de slaapkamers en bij de keuken, liefst gekoppeld. In nieuwbouw hangt er in elke verblijfsruimte een.
Mijn gebouw heeft een brandmeldinstallatie; heb ik dan nog een rookmelder nodig?
Voldoet de installatie aan de eisen van het Bbl, dan gelden de regels voor losse rookmelders niet (artikel 3.117 lid 5). Haal de melders van de installatie nooit weg en plak ze niet af. Weet je niet of de installatie ook jouw woning dekt, vraag het dan na bij de beheerder of de VvE.
Dit artikel geeft algemene informatie, gecontroleerd op 17 oktober 2026. De splitsingsakte en het reglement van je eigen gebouw, of je huurcontract, zijn leidend. Twijfel je, vraag het dan na bij je gemeente. De genoemde producten zijn voorbeelden, geen aanbevelingen.
Bronnen
- Besluit bouwwerken leefomgeving, art. 3.3, 3.114, 3.117 en 4.211 (wetten.overheid.nl)
- Burgerlijk Wetboek Boek 5, art. 119 en 126 (wetten.overheid.nl)
- Rookmelders (brandweer.nl)
- Vlucht met je vluchtplan (brandweer.nl)
- Doe de deur dicht (brandweer.nl)
- Modelreglement bij splitsing in appartementsrechten 2017 (pdf, via Wooninfo)
- Extra brandmelders voor flats in Haarlemse P.C. Boutensstraat (NH Nieuws, 17 juli 2024)
